Doğum parası hesaplama
Doğum izni süresince maaşınızı işvereniniz değil SGK öder. Brüt ücretinizi girin; toplam ne kadar alacağınızı, aylık karşılığını ve net maaşınıza göre farkı görün.
Doğum parası nedir?
Resmî adı analık halinde geçici iş göremezlik ödeneğidir. Doğum izni süresince çalışamadığınız için işvereniniz size ücret ödemez; bunun yerine SGK bir ödenek verir. Halk arasında doğum parası, analık parası veya doğum izni maaşı denir.
Nasıl hesaplanır?
- Günlük kazanç bulunur. Doğumdan önceki on iki aydaki prime esas kazanç toplamı, bu kazançlara ait prim gün sayısına bölünür. 2024 sonundaki düzenlemeden önce bu hesap üç aylık dönem üzerinden yapılıyordu; artık on iki ay esas alınmaktadır.
- Üçte ikisi alınır. Analık halinde ayakta tedavi oranı uygulanır: günlük kazancın 2/3'ü.
- İzin günüyle çarpılır. Tekil gebelikte 168 gün, çoğul gebelikte 182 gün.
Hastalık raporlarındaki gibi "ilk iki gün ödenmez" kuralı analıkta uygulanmaz; ödeme ilk günden itibaren yapılır.
Örnek
Aylık brüt ücreti 60.000 TL olan bir çalışan için:
- Günlük kazanç: 60.000 ÷ 30 = 2.000 TL
- Günlük ödenek: 2.000 × 2/3 = 1.333,33 TL
- Toplam (168 gün): 224.000 TL
- Aylık karşılığı: yaklaşık 40.000 TL
Aynı kişinin net maaşı yaklaşık 47.350 TL olduğuna göre, ödenek net ücretin yaklaşık %84'ü kadardır. Aradaki fark, izin süresi boyunca toplam 41.000 TL civarında bir gelir kaybı demektir.
Şartlar
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| 90 gün prim | Doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi |
| Çalışmama | İzin süresince fiilen çalışılmamış olması |
| İstirahat raporu | Yetkili sağlık kuruluşundan alınmış olması |
| İşveren bildirimi | "Çalışılmadığına dair bildirim" girilmiş olması |
180 gün kuralı — gözden kaçan tavan
Son bir yılda 180 günden az kısa vadeli sigorta primi bildirilmişse, ödeneğe esas günlük kazanç günlük asgari ücretin iki katını aşamaz. Bu kural özellikle şu durumlarda devreye girer:
- Yeni işe girmiş ve yüksek ücret alan çalışanlar
- Yıl içinde uzun süre ara vermiş olanlar
- Kısmi süreli çalışanlar
Ücretiniz yüksek olsa bile ödenek bu sınırda kalır. Hesaplayıcının detay bölümüne prim gününüzü girerek tavanın devreye girip girmediğini görebilirsiniz.
Doğum parası dışındaki ödemeler
| Hak | Kim öder | Ne zaman |
|---|---|---|
| Doğum parası (analık ödeneği) | SGK | İzin süresince |
| Emzirme ödeneği (süt parası) | SGK | Doğum sonrası, bir defaya mahsus |
| Yarım çalışma ödeneği | İŞKUR | Ücretli izin bittikten sonra |
| Süt izni ücreti | İşveren | Çocuk 1 yaşına gelene dek |
Sık karşılaşılan sorunlar
- İşveren bildirim girmiyor. Ödemenin başlamamasının en yaygın nedeni budur. İşvereninizle görüşün, sonuç alamazsanız SGK'ya bildirin.
- Ödeme parça parça geliyor. Normaldir; SGK ödemeyi dönemler halinde yapar.
- Beklenenden düşük çıkıyor. Sigortanız gerçek ücretiniz üzerinden yatmıyor olabilir. e-Devlet hizmet dökümünüzden prime esas kazancınızı kontrol edin.
- Rapor tarihi ile izin tarihi uyuşmuyor. Ödenek rapor tarihlerine göre hesaplanır; raporun doğru dönemi kapsadığından emin olun.
Sık sorulan sorular
Doğum parası ne kadar?
Günlük kazancınızın üçte ikisi kadardır. Günlük kazanç, doğumdan önceki on iki aydaki prime esas kazanç toplamının bu kazançlara ait prim gün sayısına bölünmesiyle bulunur. 24 haftalık izin için tekil gebelikte 168 gün, çoğul gebelikte 182 gün üzerinden ödeme yapılır.
Doğum parası için hangi şartlar aranır?
Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması ve doğum izni süresince çalışılmamış olması gerekir. 90 gün şartını sağlamayanlara ödenek bağlanmaz. Ayrıca son bir yılda 180 günden az prim bildirilmişse ödeneğe esas günlük kazanç, günlük asgari ücretin iki katıyla sınırlanır.
Ödenek neden maaşımdan düşük?
İki nedenle. Birincisi ödenek brüt kazancın üçte ikisi üzerinden hesaplanır. İkincisi karşılaştırmayı net maaşınızla yaparsınız, oysa hesap brüt üzerinden yapılır. Sonuçta ödenek genellikle net maaşınızın %75–85'i kadar olur; yüksek ücretlilerde bu oran daha da düşer.
İşverenim farkı ödemek zorunda mı?
Hayır, yasal bir zorunluluk yoktur. Bazı işverenler iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi gereği aradaki farkı tamamlar. Sözleşmenizde bu yönde bir hüküm varsa talep edebilirsiniz.
Ödemeyi ne zaman ve nasıl alırım?
İşverenin SGK sistemine “çalışılmadığına dair bildirim” girmesi gerekir; bu yapılmadan ödeme başlamaz. Bildirim girildikten sonra SGK tutarı T.C. kimlik numaranıza tanımlar ve PTT veya anlaşmalı banka üzerinden ödenir. Ödemeler genellikle toplu değil, dönemler halinde yapılır. Durumu e-Devlet'ten sorgulayabilirsiniz.
Emzirme ödeneği ayrı mı?
Evet, tamamen ayrıdır. Her doğum için bir defaya mahsus emzirme ödeneği (halk arasındaki adıyla süt parası) ödenir. Tutarı SGK tarafından her yıl belirlenir ve doğum parasından bağımsız olarak verilir. Başvuru için doğum belgesi gerekir.
Doğum öncesi çalışırsam ödenek değişir mi?
Toplam ödenek değişmez. Doğuma iki hafta kalana dek çalışırsanız, çalıştığınız süre doğum sonrası izninize eklenir; toplam izin ve dolayısıyla ödenek günü aynı kalır. Ancak çalıştığınız günler için işvereninizden normal ücretinizi alırsınız, bu dönemde ödenek ödenmez.
Bağ-Kur'lu veya memursam alabilir miyim?
Bağ-Kur (4/b) sigortalısı kadınlar, prim borcu bulunmaması şartıyla analık ödeneğinden yararlanabilir. Memurlar (4/c) ise izin süresince maaşlarını kurumlarından tam olarak almaya devam ettikleri için ayrıca ödenek almazlar.
İlgili sayfalar
- Doğum izni hesaplama — rapor başlangıcı ve izin bitişi
- Doğum sonrası çalışma hakları
- Rapor parası hesaplama
- Net maaş hesaplama