Bordro nasıl okunur?
Her ay imzaladığınız kağıtta on kadar satır var ve çoğu kişi yalnızca en alttakine bakıyor. Oysa hata varsa üst satırlarda oluyor.
Maaş bordrosu, çalışan ile işveren arasındaki en önemli belgedir. Bir uyuşmazlıkta hakim önce bordroya bakar. Buna rağmen çoğu kişi yalnızca en alttaki "net ödenen" satırını okur.
Bordro üç bölümden oluşur
Kazançlar: brüt ücret ve varsa ek ödemeler. Kesintiler: SGK, vergiler ve diğer kesintiler. Sonuç: elinize geçen net tutar.
Satır satır
1. Brüt ücret
Sözleşmenizde yazan aylık ücret. Tüm hesaplamalar buradan başlar. Ek ödemeler (fazla mesai, prim, ikramiye) ayrı satırlarda gösterilir ve bunlar da vergiye tabidir.
2. SGK gün sayısı
O ay kaç gün prim bildirildiği. Normalde 30'dur; 31 gün çeken aylarda da 30 sayılır. Daha az bir sayı görüyorsanız nedenini sorgulayın — eksik gün, emeklilik tarihinizi geriye iter.
3. SGK matrahı (prime esas kazanç)
Primlerin hesaplandığı tutar. Brüt ücretinizle aynı olması gerekir; ancak alt ve üst sınırlarla kısıtlıdır. 2026'da alt sınır 33.030 TL, üst sınır 297.270 TL'dir. Ücretiniz üst sınırın üzerindeyse aşan kısımdan prim kesilmez.
Bu satır brüt ücretinizden düşükse ciddi bir sorun var demektir: sigortanız gerçek ücret üzerinden yatmıyor. Bu hem emekli aylığınızı hem olası işsizlik ödeneğinizi düşürür ve haklı fesih nedenidir.
4. SGK işçi payı — %14
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası (%9) ile genel sağlık sigortası (%5) toplamı. Prime esas kazanç üzerinden hesaplanır.
5. İşsizlik sigortası işçi payı — %1
İşsiz kaldığınızda ödenek almanızı sağlayan prim. Emekli olarak çalışanlardan (SGDP) kesilmez.
6. Gelir vergisi matrahı
Brüt ücretten SGK ve işsizlik primleri düşüldükten sonra kalan tutar. Verginin hesaplandığı taban budur, brüt ücretinizin tamamı değil.
7. Kümülatif gelir vergisi matrahı
Bordronun en çok gözden kaçan ama en önemli satırı. Yıl başından itibaren biriken matrahınızı gösterir ve hangi vergi dilimine tabi olduğunuzu belirler. Bu sayı büyüdükçe vergi oranınız yükselir ve net maaşınız düşer.
2026'da ilk dilim sınırı 190.000 TL'dir. Bu satırı takip ederseniz netinizin hangi ay düşeceğini önceden görebilirsiniz. Ayrıntı için kümülatif vergi matrahı rehberine bakın.
8. Hesaplanan gelir vergisi
Kümülatif matrahınıza karşılık gelen dilim oranından hesaplanan vergi. Henüz istisna düşülmemiş halidir.
9. Asgari ücret gelir vergisi istisnası
Ücretinizin asgari ücrete isabet eden kısmı vergiden istisnadır; bu satır düşülen tutarı gösterir. 2022'de kaldırılan asgari geçim indiriminin (AGİ) yerine gelmiştir ve daha avantajlıdır — medeni durum ve çocuk sayısına bakılmaz, herkese uygulanır.
10. Damga vergisi ve istisnası
Brüt ücretin binde 7,59'u kadar damga vergisi hesaplanır; asgari ücrete isabet eden kısmı istisnadır. Asgari ücretli bir çalışandan damga vergisi kesilmez.
11. Diğer kesintiler
Bireysel emeklilik katkı payı, sendika aidatı, icra kesintisi, avans mahsubu gibi kalemler. İcra kesintisinin ücretin dörtte birini aşamayacağı kuralı vardır.
12. Net ödenen
Banka hesabınıza yatan tutar. Bordroda yazan bu rakam ile hesabınıza geçen tutar farklıysa derhal sorgulayın.
Kontrol listesi
- SGK matrahı brüt ücretinizle aynı mı?
- SGK gün sayısı 30 mu?
- Kümülatif matrah her ay düzgün artıyor mu?
- Fazla mesai yaptıysanız ilgili satır var mı?
- Bilmediğiniz bir kesinti var mı?
- Net tutar banka hesabınıza geçenle aynı mı?
Kendi bordronuzu doğrulamak için net maaş hesaplayıcısına brüt ücretinizi girin; 12 ayın tamamını satır satır karşılaştırabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bordroyu imzalamak zorunda mıyım?
İşveren ücret hesap pusulasını vermek zorundadır; siz de teslim aldığınıza dair imzalarsınız. Ancak imza, içeriği kabul ettiğiniz anlamına gelir. Bir kalem eksikse imzanın yanına “ihtirazi kayıtla” yazıp itiraz ettiğiniz kalemi belirtin. İhtirazi kayıt düşmeden imzalanan bordro, o dönem için alacağınızı ispatlamanızı çok zorlaştırır.
İşveren payları neden bordroda görünmüyor?
Bordro sizin ücretinizi ve sizden yapılan kesintileri gösterir. İşverenin ayrıca ödediği SGK primi (%21,75) ve işsizlik sigortası payı (%2) sizin ücretinizden kesilmediği için bordroda yer almaz. Bu tutarları işveren maliyeti hesaplayıcısıyla görebilirsiniz.
Kümülatif matrah satırı ne işe yarar?
Yıl başından itibaren biriken gelir vergisi matrahınızı gösterir ve o ay hangi vergi dilimine tabi olduğunuzu belirler. Bu satırı takip ederseniz net maaşınızın hangi ay düşeceğini önceden bilirsiniz. İş değiştirirken bu tutarı eski işvereninizden yazılı olarak istemelisiniz.
Bordromda AGİ satırı yok, hakkım mı yanıyor?
Hayır. Asgari geçim indirimi 2022'den itibaren kaldırıldı ve yerine asgari ücret gelir ve damga vergisi istisnası getirildi. Yeni sistem daha avantajlıdır: medeni durum ve çocuk sayısına bakılmaksızın herkesin ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmı vergiden istisnadır.
Eksik gün varsa bordroda nasıl görünür?
SGK gün sayısı satırında 30 yerine daha az bir sayı yazar ve nedeni kodla belirtilir. Bu günler prim gün sayınıza eklenmez, yani emeklilik tarihinizi geriye iter. Çalıştığınız halde eksik gün görünüyorsa mutlaka itiraz edin.