Sigorta başlangıç tarihi neden önemli?
Emeklilikte ne kadar prim ödediğinizden çok, ilk defa ne zaman sigortalı olduğunuz belirleyicidir.
Türkiye'de emeklilik mevzuatı 1999 ve 2008'de iki kez köklü biçimde değişti. Her değişiklikte o güne kadar sigortalı olanların kazanılmış hakları korundu, yeni girenlere daha ağır şartlar getirildi. Sonuç: bugün yürürlükte olan tek bir emeklilik kuralı yok, birbirinden bağımsız üç rejim var.
Üç rejim
8 Eylül 1999 ve öncesi. 7438 sayılı Kanun ile yaş şartı kaldırıldı. Kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi ve 5.000–5.975 arasında değişen prim günü yeterli.
9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008. Kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7.000 prim günü aranır.
1 Mayıs 2008 ve sonrası. Prim gün şartı 7.200'e çıktı ve yaş haddi 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e yükseliyor.
Aradaki fark teorik değil: 1998'de sigortası başlayan biri bugün 48 yaşında emekli olabilirken, 2001'de başlayan biri 60'ı beklemek zorunda kalabilir. İkisi de aynı yıl doğmuş olabilir.
Sigortalılık süresi ve prim günü karıştırılmamalı
Sigortalılık süresi, ilk sigorta gününüzden itibaren geçen takvim süresidir; arada hiç çalışmasanız da işlemeye devam eder. Prim günü ise fiilen prim ödenen gün sayısıdır ve yalnızca çalıştığınız sürede artar.
Bu ayrım nedeniyle iki farklı çıkmaz mümkündür: yıllardır sigortalı görünüp prim günü yetmeyen kişi ile kesintisiz çalışıp sigortalılık süresi henüz dolmamış kişi. Emeklilik için ikisinin de tamamlanması gerekir.
Bir de 18 yaş kuralı var: 18 yaşından önce başlayan sigortalarda prim günleri sayılmaya devam eder, ancak sigortalılık süresi 18 yaşın doldurulduğu tarihten itibaren işler.
Kendi tarihinizi öğrenin
e-Devlet'e girin ve "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" sorgulamasını yapın. Belgenin başında ilk işe giriş tarihiniz, sonunda toplam prim gün sayınız yer alır. Emeklilik hesaplayıcısına bu iki bilgiyi girerek hangi rejime tabi olduğunuzu ve emekliliğe kaç yıl kaldığını görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Staj sigortası başlangıç sayılır mı?
Staj döneminde yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi ödenir; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenmez. Bu nedenle staj süresi kural olarak sigortalılık başlangıcı sayılmaz. Konu yıllardır tartışılmakta ve zaman zaman düzenleme gündeme gelmektedir; kendi durumunuz için SGK kaydınızı esas alın.
Birden fazla statüde çalıştım, hangisinden emekli olurum?
Kural olarak son yedi yıllık çalışma süresi içinde en fazla prim ödediğiniz statüden emekli olursunuz. Eşitlik halinde ise en son tabi olunan statü esas alınır. Tüm hizmetleriniz birleştirilerek değerlendirilir.
Askerlik borçlanması başlangıcımı geriye çeker mi?
Sigorta başlangıcınızdan önce yapılmış askerlik süresini borçlanırsanız, sigortalılık başlangıcınız borçlanılan gün kadar geriye çekilir. Başlangıcın 8 Eylül 1999'un öncesine geçmesi durumunda EYT kapsamına girebilir ve yaş şartından tamamen kurtulabilirsiniz. Bu, borçlanmanın en değerli sonucudur.