Yıllık izin kullandırılmazsa
Yıllık izin çalışırken paraya çevrilemez — ama kullandırılmaması da hakkı ortadan kaldırmaz. İzinler birikir ve ayrılırken son ücretten ödenir.
Yıllık ücretli izin, tarafların anlaşmasıyla vazgeçilebilecek bir menfaat değil, dinlenme hakkının bir parçasıdır. Bu nedenle kanun onu diğer alacaklardan farklı korur.
Üç temel kural
1. İzin ücrete çevrilemez. Çalışma devam ederken "izin kullanma, parasını alalım" anlaşması yapılamaz. Yapılsa bile geçersizdir; işçi izin hakkını kullanmaya devam eder.
2. Kullanılmayan izin yanmaz. İzinler birikir ve iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenir. Ödeme son ücret üzerinden yapılır — yıllar önce hak edilmiş bir izin bugünkü ücretinizle hesaplanır.
3. İspat yükü işverendedir. İznin kullandırıldığını işveren ispat etmek zorundadır. İmzalı izin belgesi veya izin defteri kaydı yoksa iznin kullanılmadığı kabul edilir.
İzin süreleri
| Hizmet süresi | Yıllık izin |
|---|---|
| 1 – 5 yıl (5 dahil) | 14 gün |
| 5 – 15 yıl arası | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlarda izin 20 günden az olamaz. Bunlar yasal asgari sürelerdir; sözleşmeyle artırılabilir. Kendi bakiyenizi yıllık izin hesaplayıcısıyla görebilirsiniz.
İzin verilmiyorsa ne yapmalı
- Yazılı talep edin. Sözlü talepler uyuşmazlıkta işe yaramaz. Dilekçe verin veya e-posta gönderin, bir nüshasını saklayın.
- Reddi belgeleyin. Ret yazılı gelmiyorsa, talebinizin cevapsız kaldığını gösteren kayıtları saklayın.
- İzin kayıtlarınızı isteyin. İşverenden izin defteri kaydınızı talep edebilirsiniz.
- Şikayet edin. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na e-Devlet üzerinden veya ALO 170 hattından başvurabilirsiniz.
- Haklı fesih seçeneğini değerlendirin. İznin ısrarla kullandırılmaması, çalışma şartlarının uygulanmaması kapsamında haklı fesih nedeni sayılabilir. Bu yolu seçerseniz nedeni istifa dilekçenizde açıkça yazın.
Sık karşılaşılan hatalı uygulamalar
- Ulusal bayram ve hafta tatilini izinden saymak. İzin süresine denk gelen bu günler izinden sayılmaz, izin bu günler kadar uzar.
- İzni parçalara bölmek. Taraflar anlaşırsa bir bölümü en az on gün olmak üzere en fazla üçe bölünebilir; işveren tek taraflı olarak günlük parçalara bölemez.
- Deneme süresini saymamak. Bir yıllık süre hesabına deneme süresi de dahildir.
- İzin döneminde başka işte çalıştırmak. Yıllık izinde başka bir işte ücret karşılığı çalışıldığı tespit edilirse, işveren ödenen izin ücretini geri isteyebilir.
- İbraname ile izin hakkını silmek. Ayrılırken imzalatılan genel ibranameler, ödeme yapıldığı belgelenmedikçe izin alacağını ortadan kaldırmaz.
Ayrılırken ödenecek tutar
Fesihte ödenen kullanılmayan izin ücreti ücret sayıldığı için gelir vergisi ve damga vergisine tabidir; ancak iş sözleşmesi sona erdiği için SGK primi kesilmez. Bu yönüyle hem kıdem tazminatından (yalnızca damga vergisi) hem normal ücretten (tüm kesintiler) ayrılır.
Kıdem, ihbar ve izin alacaklarınızı birlikte hesaplamak için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplayıcısını kullanabilirsiniz; detay bölümünde kullanılmayan izin günü alanı vardır.
Sık sorulan sorular
İzin kullanmazsam param yanar mı?
Hayır. Kullanılmayan yıllık izinler birikir ve iş sözleşmesi sona erdiğinde paraya çevrilerek ödenir. Üstelik ödeme, iznin hak edildiği yılın ücretinden değil son ücretinizden yapılır. Yıllar önce hak edilmiş bir izin bile bugünkü ücretinizle ödenir.
İşveren “izin kullanma, parasını vereyim” diyebilir mi?
Hayır. İş sözleşmesi devam ederken yıllık izin ücrete dönüştürülemez; böyle bir anlaşma yapılsa dahi geçersizdir ve işçi izin hakkını kullanmaya devam eder. Bu kural, dinlenme hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı olmasından kaynaklanır.
İzin verilmemesi haklı fesih nedeni midir?
Yıllık iznin ısrarla kullandırılmaması, çalışma şartlarının uygulanmaması kapsamında değerlendirilerek haklı fesih nedeni sayılabilmektedir. Ancak bu değerlendirme somut olaya göre yapılır; talebinizi yazılı olarak ilettiğinizi ve reddedildiğini belgelemeniz önemlidir.
İzin hakkım zamanaşımına uğrar mı?
Çalışma devam ettiği sürece izin hakkı zamanaşımına uğramaz; izinler birikmeye devam eder. Zamanaşımı yalnızca izin ücreti alacağı için işler ve süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır.
İzin defteri nedir, neden önemli?
İşveren, çalışanların yıllık izinlerini gösteren bir kayıt tutmakla yükümlüdür. Bir uyuşmazlıkta iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; imzalı izin belgesi veya defter kaydı yoksa iznin kullanılmadığı kabul edilir. Bu kural işçi lehinedir.